KUDUZ VİRÜSÜNÜN ARAŞTIRILMASI
1)Problemin Belirlenmesi:Kuduz virüsünün canlılar arasında yayılış sebebi ve yöntemi nedir?
2)Çözüm Yollarının Araştırması:
Tahmin 1:Virüs tükürük salgılarını yutamayan taşıyıcının ısırarak açtığı yada daha önceden açık durumda olan yarada tükürük salgıları başka canlılara geçirmesi ile canlıya bulaşır.
Tahmin 2:Virüs bazen virüslü bölgenin göze sürülmesi ile bulaşır.
3)Deney Gruplar Üzerinde Uygulaması Ve Sonuçlandırılması:
DENEY GRUBU: Eğer olay olduğu vakitlerden fazla zaman geçmediyse veya bir doktora yapabilecek bir konumda ise hastanın yaralandığı veya yara kapabileceği düşünüldüğü uzvunun bol su ile yıkanıp yaralı bölgenin dezenfekte işleminden sonra yara kirlerden arınmışken tentürdiyot yardımıyla yaranın iyileşmeden önce başka yara kapması tehlikesi ortadan kaldırır.Kuduz hastalığının kuluçka devresi 10 gün ile 8 ay arasında değişir. Kuluçka devresi devam etmekte iken kuduz taşıyıcısı bir hayvanın hafifletilmiş antikorlarından elde edilmiş serum hastaya verilir. Bu antikorlar kuluçka devresindeki virüsü çok büyük ölçüde temizler. Bu uyguladığımız antikor serumunu ilk kez Fransız bilim adamı Louis PASTEUR uygulamıştır. Ancak PASTEUR metodu fazla sağlıklı değildi. Çünkü geçici bağışıklık veriyordu. Fakat günümüzde antikor serumunun yerini HDCV aşısı almıştır. Bu aşısı ile en çok 4 defa yapılmalıdır
KONTROL GRUBU: Hastalara hiçbir serum yada aşı verilmemiş. İncelemelere devam edilmiştir.
4)Gözlemlerin Elde Edilmesi ve Ölçümlerin alınması:
Deney grubuna yapılan tedavi yöntemlerinden cevap alınmış, kontrol grubundakilerde belirtiler yavaş yavaş başlamıştır. HDCV aşısının başlangıcından 7-14 gün sonra bağışıklık başlar.
5)Bulguların Değerlendirilmesi ve Sonuç Çıkarma:
Aşı tedavisi 2hafta içerisinde sonuç vermiş ve kuduz hastalığı engellenmiştir.
Bulaşması Sonrası Önlemler
Isırma tırmalama veya yalama gibi durumlar karşısında, ilgili hayvanın 5-10 gün gözetim altında tutulması için veterinere başvurulmalıdır. Çünkü dikkatli bir gözlem kuduz olasılığının doğrulanmasını sağlar. Hayvan ölmüşse tanı için beyin maddesinin üzerinde immünfloresans yöntemleri kullanılır. Dünya sağlık örgütü, ısıran hayvan aşılı da olsa tedaviyi gerekli görür. Kişi bağışık değilse tetenos aşısı da yapılmalıdır. Kuduz bulaşan yada bulaştığı sanılan kişinin yarası temizlenir ve bakımı yapılır.
YEREL TEDAVİ:Yara ve çevresindeki geniş bir bölge su ve sabunla yıkanmalıdır.Daha sonra 40-50’lik etil alkolle ya da benzalkonyum klorürle dezenfeksiyon kuduz virüsü üzerinde etkili olur.Yaranın çevresindeki bölgeye immünglobulinleri uygulanmalıdır.Yara kesinlikle dikilmemelidir.Bulaşmadan sonraki 1 saat içerisinde yapılan yerel tedavinin başarı şansı yüksektir.4-5 saat sonrası çok geçtir.Virüsün bulaşmasından 6 saat sonrasında uygulanan yerel tedavi hiçbir etki vermez.
AŞIYLA TEDAVİ:Aktif olarak aşı,pasif olarak da immünglobinler kullanılır.Pasif bağışıklık oluşturma geçmişte hayvanlardan (genelde atlardan) elde edilen hiperimmün serumlarla 40 ünite/kg oranında uygulanırdı.Günümüzde yeni bağışıklık kazanmış kişilerden elde edilen özgül insan immünglobülinleri yeğlenmektedir.Bu maddeler özellikle kısa kuluçka dönemli olgular için gerekli olan erken bağışıklık sağlar;hayvandan elde edilen serumların yol açtığı aşırı tepkilere yol açmazlar.Uygulama dozu vücut ağırlığının her kilogramı için 20 ünitedir.
Aktif aşılamalarda değişik biçimlerde hazırlanmış çeşitli tip aşılar kullanılır.
Fermi-Puntoni aşısı,bir kuduz virüsü soyu olan sarsari virüsü içeren 5 gram omurilikle hazırlanır.Bu virüs 100 ml’de % 1’lik fenol çözeltisinde seyreltilir ve bir hafta süreyle 20°C-22°C sıcaklıkta bekletilir.Bu aşı,beyin iltihabı gibi ağır yan etkilere yol açma olasılığı nedeniyle günümüzde uygulanmamaktadır.Sucking aşısı,yeni doğan farenin beyniyle hazırlanır.Yüksek oranda bağışıklık sağlanmasına ve beyin iltihabı gibi yan etkilerin ortaya çıkma olasılığının düşük olmasına karşın (100.000 aşılıda 3 olgu), yalnızca Orta ve Güney Amerika’da uygulanmıştır.
Ördek embriyonuna ekilen sabit virüsle(özellikleri değişmeden korunan virüs soyu) elde edilen ördek embriyon aşısının (DEV) antijen gücü yüksek değildir.Sinirsel komplikasyona yol açma olasılığı çok azdır.(100.000 aşılıda 4 olgu)DEV aşısının ABD’de kullanımı yasaklanmıştır.
İnsan diploit hücre kültüründen elde edilen HDCV aşısının bağışıklık kazandırma gücü çok yüksektir ve bu aşıya bağlı sinir felci olgusu saptanmamıştır.Günümüzde en çok bu aşı kullanılır.Bir yıldan fazla süre önce HDCV aşısı uygulanmış kişilerin ısırılması durumunda,3 gün arayla 2 doz aşı yapılır.Geçen süre bir yıldan azsa tek doz uygulanır.
Aşıyla eşzamanlı olarak farklı şırıngayla ve vücudun değişik bölgelerine özgül immünglobülinler uygulanır.Aşısı tam yapılmayan ya da başka aşılar uygulanan kişiyi risk grubunda kabul edip tedaviyi tanımlamak gerekir.Bu arada tetenos aşısında yapılması gerekir.
Kuduz aşılarının hiçbiri,zamanında ve yeterli doz kullanılsa bile kesin koruma sağlamaz.Nötralize edici antikorlar,aşılamanın başlamasından sonra ancak 3. haftada ortaya çıkar.Bu nedenle ağır olgularda,aşıya kuduz karşıtı serumu ve özgül insan immünglobinlerini mutlaka eklemek gerekir.Bunlar erken bağışıklık sağlar.Bu uygulama özellikle kuluçka dönemi kısa süren olgularda önemlidir.
HDCV dışındaki kuduz aşınan beyin ve omuilik iltihabı gibi ağır komplikasyonlara neden olabilir.Bu durum ortalama olarak ilk aşının uygulamasından 7-15 gün sonra 2000’de 1 olguda görülür.
Komplikasyon,başka aşılardan ve döküntülü hastalıklardan sonra görülen beyin-omurilik iltihapları gibi öz bağışıklıkla ilgili bir mekanizmaya ya da antijan-antikor tepkimesine yol açtığı bir hasara bağlı gelişebilir.
Kuduz aşısı sonrasında gelişen beyin iltihabı kol ve bacaklarda felce ve büzgen kas bozukluklarına yol açabilir.Bazı durumlar multipl(yaygın) skleroz olgularındakine benzer belirtiler ortaya çıkar.
